Udar mózgu u osoby starszej. Rehabilitacja po udarze. 

Udar mózgu jak sama nazwa wskazuje to bardzo poważne oraz groźne schorzenie dotyczące mózgu człowieka. To jedna z dolegliwości chorobotwórczych, które skutkują często nawet samą śmiercią bądź jeszcze częściej kończących się niepełnosprawnością, niedorozwojem bądź niedowładem osób, którzy doświadczyli udaru. Najczęściej występuję u osób po 40 roku oraz u osób w starszym wieku. Do udaru dochodzi w skutek zaburzenia prawidłowego funkcjonowania mózgu gdzie zostaje przerwana czynność odprowadzania krwi do pewnej części mózgu. Z uwagi na wysokie niebezpieczeństwo, jakie powoduje występowanie udaru, w przypadku jego występowania należy zachować śmiertelną powagę i przejść w jak najszybszym czasie do udzielenia pomocy. 

Pomimo iż większość z nas słyszała o udarze i posiada ogólną wiedzę na ten temat, często dochodzi do sytuacji gdzie podczas jego wystąpienia nie znamy podstawowych czynności jakie należy wykonać, gdzie dodatkowym wrogiem jest czas i lęk jaki wywołuje określona sytuacja. Dlatego odpowiednie przygotowanie oraz posiadanie niezbędnej wiedzy w tym zakresie zwłaszcza podczas sprawowania opieki nad osobą starszą jest NIEZBĘDNE. Niemniej jednak podstawowym przygotowaniem ku temu jest zaznajomienie się z zagadnieniem rodzajów udaru. Bowiem  należy wiedzieć, aby udzielić pierwszej pomocy poszkodowanemu seniorowi najpierw należy dokonać rozeznania z jakim udarem mamy do czynienia.

  • Udar mózgu może wystąpić jako niedokrwienny – spowodowany blokadą światła naczynia przenoszącego krew przez skrzep lub zator.
  • Z kolei drugi rodzajem udaru jest krwotoczny zwany wylewem czyli nic innego jak wylew krwi w postaci krwotoku spowodowany rozszczepem  naczyń.

Nie zmienia to faktu, że oba rodzaje udaru są niezwykle niebezpieczne dla zdrowia zwłaszcza starszych osób i charakteryzują się takimi objawami jak np. zakłócenie widoczności wzrokowej, nieprawidłowa wymowa związana z trudnością zrozumienia słów, bezwład mięśni, drętwota narządów po jednej stronie ciała. Wymienione wyżej symptomy to tylko niektóre z najbardziej charakterystycznych oznak udaru mózgu. Co więcej zdarzały się przypadki, że wystąpienie udaru nie wykazało żadnych konkretnych objawów i było całkowicie bezbolesne. Niemniej jednak należy zachować szczególną uwagę a w razie zauważenia jakichkolwiek sygnałów mogących zwiastować wylew należy natychmiast wezwać pogotowie, bowiem w tej sytuacji każda minuta jest niezwykle cenna jeśli chodzi o zdrowie seniora.

Rehabilitacja w domu- wskazówki dla opiekuna

Życie po udarze jest całkowicie odmienne niż te dotychczas prowadzone przez seniora, najczęściej wymaga całodobowej opieki, którą to należy mu zapewnić w odpowiedni sposób. Najczęściej wiąże się ono z niezwykłą trudnością zwłaszcza podopiecznego, który przeszedł udar i który często nie może pogodzić się iż jest on zależy od drugiej osoby ponieważ jego dotychczasowa samodzielność jest na straconej pozycji. 

Skutki udaru mózgu:

Zwykle występuję u chorego zanik pozycji społecznej spowodowany dolegliwościami oraz zakłóceniami mowy oraz problemami poznawczymi:

  • problem z akceptacją siebie oraz aktualnego stanu, panika oraz stres przed pogorszeniem się zdrowia bądź przed brakiem poprawy kondycji zdrowotnej w tym wykonywanie codziennych czynności,
  • bolączka spowodowana zmianą sytuacji w rodzinie. Podane dolegliwości to najczęściej wymieniane elementy towarzyszące człowiekowi po przejściu udaru, nie zmienia to jednak faktu, że udar to okropne schorzenie wskutek, którego zdarza się, że chory nigdy tak naprawdę nie odzyskuje całkowitych zdolności oraz prawidłowo wykonywanych funkcji życiowej co dodatkowo obciąża psychicznie i doprowadza do frustracji seniora.

Z tego względu regularny kontakt oraz całkowita opieka nad straszą osobą to niezwykle ważne dla jego stanu fizycznego zdrowia oraz psychicznego. Ponadto rutynowy kontakt z lekarzem neurologiem pacjenta, stałe rehabilitacje oraz zabiegi mające na celu udoskonalenie formy seniora jest niezbędne w kierunku zapewnienia mu odpowiedniej opieki oraz pomocy.  

Mając na uwadze jak poważną chorobą jest udar i jak niepozornie wkrada się w życie zwłaszcza starszych osób należy pamiętać, że najważniejszym etapem w jaki możemy dopomóc seniorowi są oczywiście medyczne sposoby, jednak nic nie zastąpi prawdziwego wsparcia, który jest lekarstwem najczęściej na wszystko. Dzięki wsparciu najbliższych wzrasta  poczucia wartości oraz motywacji seniora, w wyniku których senior wykazuje ostatecznie chęć walki o siebie i posiada  do tego motywację. Pamiętajmy o tym! 

Jak wiadomo udar jest jednym z najbardziej niebezpiecznych przypadłości chorobowych dotyczących człowieka, w wyniku których dochodzi do bardzo poważnych skutków czasem nawet śmiertelnych. Skupiając się jednak na tych mniej dramatycznych rezultatach należy zauważyć, że przebyty udar najczęściej zmienia życie ludzkie o 180 stopni niestety na jego niekorzyść. Najczęściej dochodzi do tego, że osoba po udarze rozpoczyna naukę podstawowych czynności życiowych „od nowa” niczym dorastające dziecko. 

W wyniku udaru dochodzi do licznych zaburzeń oraz uszkodzeń pracy mózgu, które mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie człowieka. Ważne jest aby zdać sobie sprawę jak wiele pracy i poświęcenia należy włożyć po przebytym udarze aby ponownie zacząć normalnie żyć. Niemniej jednak pacjent po udarze nie jest w stanie w sposób samodzielny zapewnić sobie odpowiedniej pomocy bowiem niezbędna w tym przypadku jest natychmiastowa oraz profesjonalna rehabilitacja prowadzona przez fachowca. 

Rehabilitacja

Rehabilitacja to najważniejszy okres w życiu pacjenta, który doświadczył udaru. Niestety nadal wiele osób nie zdaje sobie z tego faktu sprawę i odkłada rehabilitację na dalszą część planu, co wiążę się z dość poważnymi konsekwencjami, które mają znaczący wpływ na zdrowie człowieka. Pacjenta po udarze można rozpoznać już po samym wyglądzie ze względu iż cechują go bardzo wyraźnie widoczne objawy jak np.: utrata mowy oraz pamięci, niedowład zwykle połowy ciała ewentualnie górnej lub dolnej części ciała, problemy podczas przełykania śliny, zakłócenie równowagi oraz opanowania, problem z wykonywaniem jakichkolwiek ruchów, trudności z wypowiadaniem słów- bełkotanie. Wymienione wyżej symptomy życia po udarze uniemożliwiają codziennie funkcjonowanie dlatego rehabilitacja powinna być wprowadzona już w szpitalu, natychmiastowo po odzyskaniu przytomności przez chorego oraz uzyskaniu możności jej przeprowadzenia. Tylko szybkie wprowadzenie rehabilitacji pozwoli na osiągnięcie sprawności chorego oraz powrotu do zdrowia. Zbyt długi czas pozostawania pacjenta w stanie zaburzeń po udarowych oraz brak podjęcia działań rehabilitacyjnych prowadzi do przedłużenia się niebezpiecznego stanu niesprawności chorego. 

Jak można zauważyć posiadanie odpowiedniej wiedzy z zakresu udaru jest niezwykle ważne. Już przedwczesne rozpoznanie objawów zwiastujących nadchodzący udar to połowa sukcesu. Kolejny krok to natychmiastowa hospitalizacja pacjenta oraz leczenie medyczne. Następnie rozpoznanie z jakim udarem mamy do czynienia oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia. Dynamiczne rozpoczęcie prowadzenie rehabilitacji chorego oraz przestrzeganie zaleceń lekarskich w życiu codziennym mających na celu zapobiec powtórnemu przejściu udaru mózgu. Każdy przypadek przejścia udaru mózgu jest inny dlatego też nie da się jednoznacznie określić okresu rekonwalescenci pacjenta, dodatkowo czas ten uzależniony jest od kilku elementów takich jak: szybkość dostania się do szpitala, nasilenie oraz rodzaj udaru, możliwość nawiązania kontaktu chorego z bliskimi oraz z lekarzem, lata pacjenta oraz dolegliwości na jakie choruje. 

Rehabilitację po udarową można podzielić na 3 części takie jak:

  • profilaktyka funkcjonalna czyli ta, która jest prowadzona w szpitalu; jej czas trwania dochodzi zwykle do 21dni, jej przebieg ma na celu wstępne przygotowanie części ciała pacjenta do rehabilitacji przy jednoczesnym zapobieganiu pojawieniu się innych dolegliwości np. odleżyny,
  • rehabilitacja funkcjonalna – jej okres może trwać nawet do 2 lat, to dobrane specjalistycznie ćwiczenia do stanu fizycznego pacjenta, mające na celu przywrócenie sprawności fizycznej i intelektualnej, 
  • rehabilitacja środowiskowa – jej maksymalny czas trwania dochodzi nawet do 5lat, to okres w którym jak sama nazwa wskazuje pacjent ma za zadanie dokonać adaptacji ze środowiskiem. 

Innym możliwym podziałem okresu rehabilitacyjnego jaki można dokonać jest podział ze względu na stan fizyczny pacjenta:

  • okres wiotkości obejmujący czas do 3 tygodni, w którym to należy dołożyć wszelkich starań aby zapewnić odpowiednie ułożenie ciała pacjenta, które nie spowoduje powstawaniu wad deformacyjnych oraz innych możliwych zaburzeń;
  • okres spastyczności to czas dochodzący nawet do roku, w którym główną rolę pełnią ćwiczenia ruchowe mające na celu wznowić bądź zapoczątkować na nowo koordynację oraz zapewnić umiejętność ruchową pacjenta; 
  • okres przeciętnego wyzdrowienia- czas, który tak naprawdę trwa do końca życia, mający na celu kontynuację oraz dalsze doskonalenie umiejętności ruchowych. Jak wcześniej wspomniano aby rehabilitacja miała sens musi być wprowadzona odpowiednio szybko, skrupulatnie oraz systematycznie- minimum 3,4 razy dziennie po około 20 minut. Oprócz systematycznej rehabilitacji należy zapewnić choremu zarówno w szpitalu jak i po jego opuszczeniu odpowiednich warunków, w których będzie można prowadzić leczenie. Jednych z nich jest zapewnienie odpowiedniego łóżka, w którym pacjent będzie mógł bezpiecznie odpoczywać. Ważne jest także aby odpowiednio dostosować parametry takie jak np. wysokość łóżka oraz zaopatrzyć się dodatkowo w łóżko zawierające blokadę mającą na celu chronić chorego przed upadkiem zwłaszcza w początkowym etapie rehabilitacji. Nie zmienia to faktu, że najważniejszym aspektem w okresie rehabilitacji jest wsparcie najbliższych. To bardzo ważne aby chory czuł oparcie w rodzinie która powinna go motywować do pracy aby osiągał kolejne sukcesy po udarze. Tylko dzięki połączeniu tych wszystkich elementów możliwy jest powrót do zdrowia pacjenta.

Rehabilitacja domowa

Na podstawie wcześniej dokonanego podziału rehabilitacji należy zaznaczyć, że okres rehabilitacji funkcjonalnej, czyli tej która powinna odbywać się w ośrodku rehabilitacji neurologicznej pod okiem specjalisty oraz przy specjalnie dobranym zestawie ćwiczeniach usprawniających jego ruchu oraz schorzenia, jakie pacjent doznał podczas udaru dotyczy zaledwie części osób po udarze. Bowiem na 30 % osób wymagających intensywnej opieki neurologa do poradni trafia zaledwie ich połowa. Należy zauważyć również, że pozostała część osób po przebytym udarze jest niestety odsyłana do domu z nieudzieloną pomocą. Skazana jest zatem jedynie na pomoc swoich najbliższych domowników. Aby jednak móc pomóc choremu przejść najgorszy etap życia po udarze trzeba być świadomym jego niesprawności. Jak wcześniej wspomniano w skutek udaru pacjent posiada niedowład zwykle połowy ciała w związku, z którymi posiada zaburzenia uniemożliwiające codzienne potrzeby fizjologiczne. Podejmując się opieki domowej po udarze opiekun musi zdawać sobie sprawę z faktu, aby móc odpowiednio ukierunkować swoją pomoc wobec chorego, w związku z tym wyszczególniono następujące elementy, które mogą dotyczyć chorego:

Trudność związana ze spożywaniem pokarmów - spowodowana jest ona niesprawnością  oraz niezdolnością języka oraz pozostałych elementów jamy istnej, które po udarze nie są zdolne do  prawidłowego przeżuwania. W najgorszym z możliwych przypadku zdarza się, że tchawica oraz przełyk są umieszczone w nieodpowiednim miejscu przez co pacjent nie jest w stanie zjeść rozdrobnionego pokarmu w postaci kleiku. Niezbędna w tym przypadku jest pomoc fachowego masażysty, który wykona odpowiedni masaż rehabilitacyjny w domu. Do zadań  opiekuna z kolei należy przygotowanie odpowiednich posiłków o określonej porcji zgodnie z zaleceniami lekarskimi oraz  kontrolowanie zachowania chorego podczas jego spożywania, czy radzi on sobie ze spożyciem czy nie posiada trudności z przełykiem pokarmów.

Zespół oddychania po udarze –  jest to stan po udarowy w którym chory ma trudności z utrzymaniem swojej sylwetki w pozycji pionowej, stąd charakterystyczne przechylenie ciała osób po udarze na jedną stronę. Wydaje im się bowiem iż w takiej postawie utrzymują swoją sylwetkę w prawidłowy sposób. Reakcja pacjenta na  próbę  dokonania korekty ułożenia jego postawy jest negatywna i często kończy się odtrąceniem. Z tego zjawiska wzięła się nazwa tej przypadłości „Zespołu oddychania”. Na szczęście dolegliwość ta zwykle przemija samoistnie. 

Przywracanie sprawności językowych po udarze wiążę się z wizytami domowymi fachowców w postaci neuropsychologów oraz neurologopedów, którzy mają za zadanie nauczyć od postaw pacjenta mówić, pisać, czytać a nade wszystkich mają za zadanie wznowić u nich umiejętność funkcji rozumienia oraz poznawania a także wiązania ze sobą faktów. Wykorzystywane przy tym są różnorodne techniki oraz ćwiczenia mające na celu właśnie naukę chorego. Przykładem jednego z ćwiczeń jest wypowiadanie komunikatów oraz  jednoczesne wskazywanie na poszczególną rzecz tak aby osoba mogła połączyć tą czynność oraz obraz produktu, o którym mowa. Np. pytanie czy jest spragniony- ze szklanką wody. Zatrudnienie zatem odpowiednich specjalistów w tym kierunku to niezmiernie cenna rada dla opiekuna chorego, bowiem tylko dzięki doświadczeniu możliwe jest wyprowadzanie pacjenta ze stanu po udarowego. Przedłużający się brak możliwości porozumienia pacjenta z otaczającym światem ma bardzo negatywny wpływ na psychikę chorego, zatem nie ma co zwlekać zapewnieniem odpowiedniej pomocy lekarskiej. Opiekunowie próbują czasami samodzielnie podjąć terapię oraz naukę z chorym niemniej jednak zwykle kończy się to porażką, a pacjent traci cenny czas na powrót do zdrowia oraz na niezależność od innych osób. Po przebytym udarze pacjent może mieć do czynienia z afazją lub dyzartrią. Obie te dolegliwości dotyczą problemu mowy. Różnica pomiędzy nimi jest jednak znacząca, bowiem dyzartria to zakłócenie mowy powstałe w skutek obrażenia aparatu mowy związaną z językiem gardłem oraz krtanią. W wyniku paraliżu mięśni do jakiego doszło podczas  udaru chory nie może wydusić z siebie głosu ale posiada zdolność rozumowania oraz potrafi napisać to czego mu potrzeba. Afazja z kolei  charakteryzuje się brakiem możliwości złożenia sylab w jeden wyraz w wyniku urazu mózgu. Pacjent ma zdolność rozumowania, odczuwa emocje ale nie potrafi wyrazić czegokolwiek za pomocą słów oraz zdań. Występują bardzo różne rodzaje afazji mniej lub bardziej skomplikowane. Nie zmienia to jednak faktu, że pomoc specjalisty to konieczność, której nie należy bagatelizować! Zdarza się jednak, że opiekunowie odczuwają znużenie oraz nie są zadowoleni z postępów bądź ich braków w wyniku codziennych ćwiczeń terapeutów z pacjentem.  Wskazówka dla nich będzie z pewnością rada trzymania emocji na wodzy oraz bycie cierpliwym ponieważ powrót do zdrowia w przypadku takich zaburzeń to niezwykle pracochłonne oraz wymagających rutynowych ćwiczeń czynności. Może się wydawać z pozoru, że ćwiczenia nie przynoszą żadnych rezultatów jednak w dalszej przyszłości z pewnością one się pojawią, czasem nawet w szybszym tempie. 

Troska o rękę  z niesprawnością udarową – to kolejny ważny element, jaki należy mieć na uwadze sprawując opiekę domowa nad chorym. Sparaliżowana ręka bowiem powinna być chroniona w szczególny sposób przed wszelkimi zagrożeniami oraz niebezpieczeństwami, a także warto wiedzieć czego unikać w związku z jej udziałem. Niepozorne  rutynowe czynności jak mierzenie ciśnienia, robienie zastrzyków, ciągnięcie za rękę  jest także zabronione jeśli chodzi o rękę z niedowładem ponieważ bardzo łatwo ją uszkodzić.  Dodatkowo ręka musi mieć zawsze podłoże do położenia tzn. nie może  bezczynnie wisieć, dlatego należy zapewnić jej oparcie niezależnie od pozycji pacjenta. Niemniej jednak oprócz zapewnienia jej wskazanej wyżej troski należy ją bezwzględnie angażować w codzienne wykonywanie czynności, ponieważ najczęściej pacjent wykonuje wszystkie ruchy zdrową ręką a chorą ze wszystkiego wyręcza. Zalecenie z kolei są inne aby chora ręka mogła wrócić do prawidłowej pracy trzeba ją ćwiczyć oraz włączać do codziennego ruchu.

Terapia z wykorzystaniem lustra – to ćwiczenia z wykorzystaniem lustra, które mają za zadanie wyćwiczyć oraz w dalszym etapie doprowadzić do sprawności sparaliżowaną rękę. Wykorzystuje się do tego pudełko, w którym wykonuje się otwór, przez który wkłada się chorą rękę do jego wnętrza aż pod ramię. Od zewnętrznej strony mocuje się lustro, które ma za zadania odbijać w odbiciu lustrzanym ruchy zdrowej ręki, w ten sposób dokonuje się tzw „małe oszustwo mózgu”.  Mózg odbiera ten obraz jakoby pacjent miał sprawne obie ręce, co też rejestruje i przetwarza wysyłając odpowiednie neurony, które są wznawiane oraz pobudzane do pracy dzięki czemu w rzeczywistości dochodzi do ruchów chorej ręki a w dalszym etapie chory odzyskuje sprawność chorej ręki. 

Paraliż nogi - podobnie jak z niedowładem ręki chory w wyniku udaru może mieć sparaliżowaną nogę, w wyniku czego  jego ruchy są bardzo charakterystyczne tzn. noga ta ciąży i wydaje się być dłuższa niż w rzeczywistości jest dlatego pacjent chodząc nie zgina jej w kolanie  rzucając ją o ziemię. Jest to niezmiernie istotna wada, której nie należy bagatelizować, ponieważ zlekceważenie tak poważnego defektu może doprowadzić do istotnych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa oraz bioder co rzutuje na całe życie pacjenta. W związku z tym zalecane są rehabilitacje w kierunku nogi przez fachowca, który ułoży odpowiednią terapią mającą na celu powrót nogi do zdrowia.  Wartym zauważenia jest również aparat STEP  który wysyłając impuls doprowadza do skurczu mięśnia przez co noga automatycznie się ugina.  

PODSUMOWANIE

Na podstawie wyżej wymienionych dolegliwości można z pewnością stwierdzić, że udar to dolegliwość wywołująca ogromnie dużo przykrych konsekwencji, odbierających zdrowie człowiekowi. Należy zwłaszcza podkreślić, że osoba po przebytym udarze wymaga opieki tak naprawdę całodobowej, a zwłaszcza  opieki specjalistów. Jeżeli już decydujemy się bądź jesteśmy po części zmuszeni odbywać opieki domowej nad osobą po udarze nie należy rezygnować z doświadczonych fachowców bowiem tylko oni mogą w szybki i sprawny sposób przywrócić dotychczasowe funkcjonowanie pacjentowi po udarze.

 

dom opieki Częstochowa


Tagi: rehabilitacja po udarze, udar mózgu, rehabilitacja Częstochowa, opieka nad osobą po udarze, dom opieki Częstochowa, objawy udaru mózgu, przyczyny udaru, leczenie udaru, senior po udarze leczenie,